ทายก่อน: ไม่ต้องปีนขึ้นไป จะรู้ความสูงของตึกได้ไหม? ได้ครับ ยืนห่างตึก 25 เมตร วัดมุมเงยได้ ตึกจะสูง เมตร เครื่องมือที่ใช้คืออัตราส่วนตรีโกณมิติ ม.3
อัตราส่วนตรีโกณมิติ คืออัตราส่วนของความยาวด้านในรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก เทียบกับมุมแหลม ได้แก่ , และ บทนี้เรียนใน ม.3 เทอม 2 เน้นค่าของมุม , , และโจทย์มุมเงย มุมก้ม
สวัสดีครับ นี่พี่ๆ คณิตคลิกเดียว
บทนี้ถ้าจำตารางค่ามุม 30, 45, 60 ได้ ก็เก็บคะแนนได้เกินครึ่ง ส่วนโจทย์มุมเงยมุมก้ม แค่วาดรูปให้ถูกก็แก้ได้ครับ
สรุปบทนี้ใน 1 ตาราง
หัวข้อ | ต้องทำอะไรเป็น |
|---|---|
ความหมายของอัตราส่วนตรีโกณมิติ | หา sin cos tan จากความยาวด้านของสามเหลี่ยมมุมฉาก |
อัตราส่วนตรีโกณมิติของมุมแหลม | จำค่าของมุม , , และอ่านค่ามุมอื่นจากตาราง |
การนำไปใช้ | แก้โจทย์มุมเงย มุมก้ม หาความสูงและระยะทาง |
1ความหมายของอัตราส่วนตรีโกณมิติ
ในสามเหลี่ยมมุมฉาก เมื่อมองจากมุมแหลม
ด้านตรงข้ามมุมฉาก (ฉาก): ด้านที่ยาวที่สุด
ด้านตรงข้ามมุม (ข้าม): ด้านที่อยู่ตรงข้ามกับมุม
ด้านประชิดมุม (ชิด): ด้านที่ติดมุม ที่ไม่ใช่ด้านตรงข้ามมุมฉาก
และ
ตัวอย่าง: สามเหลี่ยมมุมฉากมีด้าน 5, 12, 13 ถ้ามุม อยู่ตรงข้ามด้านยาว 5
ค่าอัตราส่วนขึ้นกับขนาดของมุมเท่านั้น ไม่ขึ้นกับขนาดของสามเหลี่ยม เพราะสามเหลี่ยมมุมฉากที่มีมุมแหลมเท่ากันเป็นรูปคล้ายกัน
- ด้านตรงข้ามมุมฉาก AB
- 10
- ด้านตรงข้ามมุม A (BC)
- ≈ 5.74
- ด้านประชิดมุม A (AC)
- ≈ 8.19
มุม A = 35° ด้านตรงข้ามมุมฉากยาว 10 ด้านตรงข้ามมุม A ยาวประมาณ 5.74 ด้านประชิดมุม A ยาวประมาณ 8.19 ได้ sin A ≈ 0.5736 cos A ≈ 0.8192 tan A ≈ 0.7002 เปลี่ยนขนาดรูปสามเหลี่ยม ค่าเหล่านี้ไม่เปลี่ยน เพราะขึ้นกับขนาดของมุมเท่านั้น
2ค่าของมุม 30°, 45° และ 60°
1 | |||
- ด้านตรงข้ามมุมฉาก AB
- 10
- ด้านตรงข้ามมุม A (BC)
- ≈ 5
- ด้านประชิดมุม A (AC)
- ≈ 8.66
มุม A = 30° ด้านตรงข้ามมุมฉากยาว 10 ด้านตรงข้ามมุม A ยาวประมาณ 5 ด้านประชิดมุม A ยาวประมาณ 8.66 ได้ sin A = 1/2 ≈ 0.5000 cos A = √3/2 ≈ 0.8660 tan A = √3/3 ≈ 0.5774 เปลี่ยนขนาดรูปสามเหลี่ยม ค่าเหล่านี้ไม่เปลี่ยน เพราะขึ้นกับขนาดของมุมเท่านั้น
ที่มาของตาราง
สามเหลี่ยม --: ด้านเป็น
สามเหลี่ยม --: ด้านเป็น โดยด้านยาว 1 อยู่ตรงข้ามมุม
สังเกต: และ เพราะมุมทั้งสองรวมกันได้
ลองคิดก่อนเลื่อนลง: เท่ากับเท่าไร?
ครับ ลองกับ และ ก็ได้ 1 เหมือนกัน
มุมแหลมขนาดอื่น ๆ
มุมที่ไม่ใช่ , , เช่น ให้อ่านค่าจากตารางค่าอัตราส่วนตรีโกณมิติ ซึ่งเป็นค่าประมาณทศนิยม 4 ตำแหน่ง เช่น และ ในทางกลับกัน ถ้ารู้ค่าอัตราส่วน ก็เปิดตารางหาขนาดของมุมได้
3มุมเงยและมุมก้ม
มุมเงย คือมุมระหว่างแนวเส้นระดับสายตากับแนวเส้นจากตาไปยังวัตถุ เมื่อวัตถุอยู่สูงกว่าแนวเส้นระดับสายตา
มุมก้ม คือมุมระหว่างแนวเส้นระดับสายตากับแนวเส้นจากตาไปยังวัตถุ เมื่อวัตถุอยู่ต่ำกว่าแนวเส้นระดับสายตา
มุมเงยจากจุด ไปจุด เท่ากับมุมก้มจากจุด มาจุด (มุมแย้ง)
ขั้นตอนแก้โจทย์
วาดรูป ใส่แนวระดับ และมุมที่โจทย์บอก
หาสามเหลี่ยมมุมฉาก
เลือก sin, cos หรือ tan ที่มีด้านที่รู้กับด้านที่ต้องการ
แก้สมการ
ตัวอย่าง: ยืนห่างตึก 25 เมตร มองยอดตึกเป็นมุมเงย ตึกสูงเท่าไร (ไม่คิดความสูงของผู้มอง)
ตัวอย่าง: มองจากยอดประภาคารสูง 36 เมตร เห็นเรือเป็นมุมก้ม เรืออยู่ห่างฐานประภาคารเท่าไร
มุมก้ม เท่ากับมุมเงยจากเรือ
ได้ เมตร
ถ้าโจทย์บอกความสูงของผู้มอง ต้องบวกความสูงระดับสายตาเข้าไปด้วย
ลองคิดก่อนเลื่อนลง: ถ้าคนที่ยืนห่างตึก 25 เมตรมีระดับสายตาสูง 1.5 เมตร ตึกสูงเท่าไร?
ส่วนที่คำนวณจากมุมเงยคือ เมตร บวกระดับสายตาอีก 1.5 เมตร ตึกจึงสูงประมาณ 44.8 เมตรครับ
จุดที่นักเรียนพลาดบ่อย
สลับด้านข้ามกับด้านชิด เพราะไม่ได้มองจากมุมที่โจทย์ถาม
สลับค่า กับ
วัดมุมก้มจากแนวดิ่ง แทนที่จะวัดจากแนวเส้นระดับสายตา
ลืมบวกความสูงระดับสายตาของผู้มอง
