เลขยกกำลัง คือการเขียนการคูณจำนวนเดียวกันซ้ำ ๆ ให้สั้นลง เช่น โดย คือ ฐาน และ คือ เลขชี้กำลัง บทนี้เรียนใน ม.1 เทอม 1 ครอบคลุมความหมายของเลขยกกำลัง การคูณและการหารเลขยกกำลัง ความหมายของ และ และสัญกรณ์วิทยาศาสตร์ทั้งจำนวนที่มีค่ามากและค่าน้อย
สวัสดีครับ นี่พี่ติว OCM
บทนี้มีสูตรหลักแค่ 2 ข้อ คูณแล้วเลขชี้กำลังบวกกัน หารแล้วเลขชี้กำลังลบกัน ถ้าเข้าใจว่าสูตรมาจากไหน ไม่ต้องท่องเลยครับ ที่เหลือคือระวังฐานที่เป็นจำนวนลบกับวงเล็บ
สรุปบทนี้ใน 1 ตาราง
หัวข้อ | ต้องทำอะไรเป็น |
|---|---|
ความหมาย | เขียนผลคูณซ้ำเป็นเลขยกกำลัง บอกฐานและเลขชี้กำลัง หาค่าได้ |
การคูณ | |
การหาร | เมื่อ |
เลขชี้กำลังเป็นศูนย์และจำนวนลบ | และ เมื่อ |
สัญกรณ์วิทยาศาสตร์ | เขียนจำนวนในรูป เมื่อ และ เป็นจำนวนเต็ม |
1ความหมายของเลขยกกำลัง
ถ้า เป็นจำนวนใด ๆ และ เป็นจำนวนเต็มบวก
อ่าน ว่า " ยกกำลัง " เลขชี้กำลังบอกว่ามี คูณกันอยู่กี่ตัว ไม่ได้เป็นตัวคูณของ
(เลข 1 ตามด้วย 0 ห้าตัว)
ฐานเป็นจำนวนลบ ให้ดูวงเล็บก่อน
ฐานคือ
ฐานคือ เครื่องหมายลบอยู่นอกเลขยกกำลัง
ถ้าฐานเป็นจำนวนลบ เลขชี้กำลังเป็นจำนวนคู่ได้ผลเป็นบวก เลขชี้กำลังเป็นจำนวนคี่ได้ผลเป็นลบ เช่น แต่ เหตุผลคือจำนวนลบคูณกันเป็นคู่ ๆ แต่ละคู่ได้บวก ถ้าเหลือเศษหนึ่งตัวผลก็ติดลบ
เขียนจำนวนในรูปเลขยกกำลัง
แยกตัวประกอบก่อน แล้วรวมตัวที่ซ้ำกัน
2การคูณเลขยกกำลัง
เมื่อ ฐานเท่ากัน ให้เอาเลขชี้กำลังมาบวกกัน
สูตรนี้มาจากการนับล้วน ๆ คือ สามตัว คือ สองตัว เอามาต่อกันก็ได้ ห้าตัว ลองเลื่อนแถบดูด้านล่าง จะเห็นว่าจำนวนกล่องรวมเท่ากับ ทุกครั้ง
23 × 22 = 23 + 2 = 25 = 32
2 คูณกัน 3 ตัว ต่อด้วย 2 อีก 2 ตัว รวมเป็น 2 คูณกัน 5 ตัว จึงได้ 2^3 × 2^2 = 2^(3 + 2) = 2^5
( เฉย ๆ คือ )
3การหารเลขยกกำลัง
เมื่อ ฐานเท่ากัน และ ให้เอาเลขชี้กำลังของตัวตั้งลบด้วยเลขชี้กำลังของตัวหาร
เขียนเป็นเศษส่วนแล้วจะเห็นเลยว่า ข้างบนกับข้างล่างตัดกันได้ทีละคู่ ตัดไป คู่ ข้างบนก็เหลือ ตัว
a5 ÷ a2 = a5 − 2 = a3
ตัวเศษมี a คูณกัน 5 ตัว ตัวส่วนมี 2 ตัว ตัดกันได้ 2 คู่ เหลือ 3 ตัว จึงได้ a^5 ÷ a^2 = a^(5 − 2) = a^3
เมื่อ
เมื่อเลขชี้กำลังของตัวตั้งเท่ากับหรือน้อยกว่าตัวหาร
ลองหาร ตัวเศษกับตัวส่วนเหมือนกันทุกตัว ผลหารจึงเป็น ถ้าใช้สูตรจะได้ เพื่อให้สูตรยังใช้ได้ จึงนิยามว่า
ลองหาร ตัดกันได้ 4 คู่ ข้างบนเหลือ ข้างล่างเหลือ คูณกัน 4 ตัว จึงได้ ถ้าใช้สูตรจะได้ จึงนิยามว่า
โจทย์ผสม: ทำให้ฐานเหมือนกันก่อน
4สัญกรณ์วิทยาศาสตร์
ใช้เขียนจำนวนที่มีค่ามาก ๆ หรือน้อย ๆ ให้สั้นและเทียบกันง่าย
วิธีเขียนจำนวนที่มีค่ามาก
เลื่อนจุดทศนิยมไปทางซ้าย จนหน้าจุดเหลือเลขหนึ่งหลักที่ไม่ใช่ 0
นับว่าเลื่อนไปกี่ตำแหน่ง จำนวนนั้นคือ
ลองกดเลื่อนจุดเองทีละตำแหน่ง แล้วสังเกตว่าตอนไหนที่ เข้าเงื่อนไข
45000000 × 100
45000000 ยังไม่น้อยกว่า 10 เลื่อนจุดไปทางซ้ายต่อ
45,000,000 เลื่อนจุดทศนิยมไปทางซ้าย 7 ตำแหน่ง จนหน้าจุดเหลือหนึ่งหลัก จึงเขียนเป็น 4.5 × 10^7 (จำนวนตั้งต้น 45,000,000)
ตัวอย่าง
ระยะทางจากโลกถึงดวงอาทิตย์ประมาณ กิโลเมตร กิโลเมตร
วิธีเขียนจำนวนที่มีค่าน้อย
จำนวนที่น้อยกว่า 1 ให้เลื่อนจุดทศนิยมไป ทางขวา จนได้ ที่ เลื่อนไปกี่ตำแหน่ง เลขชี้กำลังของ 10 ก็เป็นลบเท่านั้น
ตรวจว่าเป็นสัญกรณ์วิทยาศาสตร์หรือยัง
ยังไม่ใช่ เพราะ ต้องเขียนเป็น
ยังไม่ใช่ เพราะ ต้องเขียนเป็น
คูณและหารจำนวนในรูปสัญกรณ์วิทยาศาสตร์
แยกส่วนตัวเลขกับส่วน แล้วคิดทีละส่วน ถ้าส่วนตัวเลขเกิน 10 ให้ปรับอีกรอบ
จุดที่นักเรียนพลาดบ่อย
คิดว่า (เอาฐานคูณเลขชี้กำลัง) ที่ถูกคือ
สับสน กับ
คูณฐานต่างกันแล้วรวมเลขชี้กำลัง เช่น ซึ่งผิด
เขียนสัญกรณ์วิทยาศาสตร์แล้วส่วน ไม่อยู่ในช่วง เช่น
