เลขยกกำลังคืออะไร
เลขยกกำลัง (Exponent) คือการคูณจำนวนเดียวกันซ้ำกันหลายครั้ง เขียนแทนด้วย โดย a เรียกว่า ฐาน (Base) และ n เรียกว่า เลขชี้กำลัง (Exponent) ความหมายคือนำ a มาคูณกัน n ตัว เช่น
ส่วนประกอบของเลขยกกำลัง
ทุกนิพจน์เลขยกกำลังประกอบด้วยสองส่วน คือฐานกับเลขชี้กำลัง การอ่านค่าให้ถูกต้องเป็นจุดเริ่มต้นก่อนนำไปคำนวณสมบัติต่าง ๆ ในหัวข้อถัดไป
นิพจน์ | ฐาน | เลขชี้กำลัง | อ่านว่า |
|---|---|---|---|
3 | 4 | สามยกกำลังสี่ | |
-2 | 5 | ลบสองยกกำลังห้า | |
x | n | เอกซ์ยกกำลังเอ็น |
สมบัติของเลขยกกำลัง ม.2 ทั้ง 7 ข้อ
แต่ละสมบัติด้านล่างมีคำอธิบายเหตุผลกำกับไว้ เพื่อให้เข้าใจที่มาของสูตรแทนการท่องจำเพียงอย่างเดียว
1. คูณเลขยกกำลังฐานเดียวกัน — บวกเลขชี้กำลัง
สูตร:
เหตุผล: a ยกกำลัง m คือการคูณ a กัน m ตัว และ a ยกกำลัง n คือการคูณ a กัน n ตัว เมื่อนำสองก้อนนี้มาคูณกัน a จึงถูกคูณรวมทั้งหมด m บวก n ตัว
ตัวอย่าง:
2. หารเลขยกกำลังฐานเดียวกัน — ลบเลขชี้กำลัง
สูตร:
เหตุผล: การหารคือการตัด a ที่ซ้ำกันในเศษกับส่วนออก n ตัว เหลือ a คูณกันอยู่ m ลบ n ตัว
ตัวอย่าง:
3. ยกกำลังซ้อน — คูณเลขชี้กำลังกัน
สูตร:
เหตุผล: (a ยกกำลัง m) ยกกำลัง n หมายถึงนำ a ยกกำลัง m มาคูณกัน n รอบ แต่ละรอบมี a อยู่ m ตัว รวมทั้งหมดจึงมี a อยู่ m คูณ n ตัว
ตัวอย่าง:
4. กระจายเลขชี้กำลังเข้าวงเล็บคูณ
สูตร:
เหตุผล: ในวงเล็บมี a คูณ b อยู่ เมื่อยกกำลัง n ทั้งก้อน เท่ากับคูณ (a คูณ b) ซ้ำ n รอบ จัดกลุ่ม a กับ b แยกออกจากกันได้เป็น a ยกกำลัง n คูณ b ยกกำลัง n
ตัวอย่าง:
5. กระจายเลขชี้กำลังเข้าวงเล็บหาร
สูตร:
เหตุผล: ใช้หลักการเดียวกับการกระจายเข้าวงเล็บคูณ แต่กระจายเข้าทั้งเศษและส่วนแยกกัน
ตัวอย่าง:
6. เลขชี้กำลังศูนย์
สูตร:
เหตุผล: มาจากกฎข้อ 2 เมื่อ m เท่ากับ n: a ยกกำลัง n หารด้วย a ยกกำลัง n เท่ากับ a ยกกำลัง (n ลบ n) คือ a ยกกำลัง 0 แต่จำนวนใด ๆ หารด้วยตัวเองย่อมเท่ากับ 1 เสมอ
ตัวอย่าง:
7. เลขชี้กำลังติดลบ
สูตร:
เหตุผล: มาจากกฎข้อ 2 เมื่อ m เท่ากับ 0: a ยกกำลัง 0 หารด้วย a ยกกำลัง n เท่ากับ a ยกกำลังลบ n แต่ a ยกกำลัง 0 คือ 1 จึงได้ 1 หารด้วย a ยกกำลัง n
ตัวอย่าง:
ตารางสรุปสมบัติเลขยกกำลัง ม.2
สมบัติ | สูตร | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
คูณฐานเดียวกัน | ||
หารฐานเดียวกัน | ||
ยกกำลังซ้อน | ||
กระจายวงเล็บคูณ | ||
กระจายวงเล็บหาร | ||
เลขชี้กำลังศูนย์ | ||
เลขชี้กำลังติดลบ |
ตัวอย่างโจทย์เลขยกกำลัง ม.2 แบบผสม พร้อมวิธีคิดทีละขั้น
ตัวอย่างที่ 1: คูณฐานเดียวกัน
โจทย์: จงหาค่าของ
แนวคิด: ฐานเดียวกันคูณกัน ให้บวกเลขชี้กำลัง
ตัวอย่างที่ 2: ยกกำลังซ้อนร่วมกับกระจายวงเล็บ
โจทย์: จงหาค่าของ
แนวคิด: กระจายเลขชี้กำลังนอกวงเล็บเข้าตัวคูณแต่ละตัวก่อน แล้วจึงคูณกัน
ตัวอย่างที่ 3: หารฐานเดียวกันจนได้เลขชี้กำลังติดลบ
โจทย์: จงหาค่าของ
แนวคิด: ฐานเดียวกันหารกัน ให้ลบเลขชี้กำลัง แล้วค่อยแปลงเลขชี้กำลังติดลบเป็นเศษส่วน
ตัวอย่างที่ 4: โจทย์ผสมหลายสมบัติในข้อเดียว
โจทย์: จงหาค่าของ
แนวคิด: จัดการในวงเล็บก่อน (คูณฐานเดียวกัน บวกเลขชี้กำลัง) แล้วจึงหารด้วยตัวนอกวงเล็บ (ลบเลขชี้กำลัง)
ข้อควรระวังเวลาทำโจทย์เลขยกกำลัง
โจทย์ฝึกทำเอง
ลองทำก่อนเลื่อนไปดูเฉลยด้านล่าง
เฉลย
เลขยกกำลัง ม.2 เรียนต่อเรื่องอะไร
เลขยกกำลังเป็นพื้นฐานของพหุนามและการแยกตัวประกอบในชั้น ม.2 ต่อเนื่องไปถึงสมการกำลังสองในชั้น ม.3 ส่วนในชั้น ม.ปลายจะขยายไปถึงเลขยกกำลังที่มีเลขชี้กำลังเป็นเศษส่วนและรากที่ n หากพื้นฐาน 7 สมบัตินี้แม่น การต่อยอดบทถัดไปจะทำได้เร็วขึ้นมาก
