ทายก่อน: เท่ากับ ไหม? ไม่เท่าครับ ลอง จะได้ 2 กับ 8 ต่างกันชัด สูตรที่ถูกต้องและวิธีจำคือเรื่องของการแยกตัวประกอบกำลังสามในบทนี้
การแยกตัวประกอบของพหุนามที่มีดีกรีสูงกว่าสอง ใน ม.3 มีสูตรหลัก 2 ตัว คือ ผลบวกกำลังสาม และ ผลต่างกำลังสาม แล้วต่อด้วยพหุนามดีกรีสูงกว่าสามที่จัดรูปให้ใช้สูตรเดิมได้ บทนี้เรียนใน ม.3 เทอม 1
สวัสดีครับ นี่พี่ๆ คณิตคลิกเดียว
บทนี้ต่อจาก ม.2 ตรง ๆ ถ้าแยกตัวประกอบดีกรีสองยังไม่คล่อง กลับไปทวนก่อนนะครับ เพราะทุกข้อในบทนี้จบด้วยการแยกแบบ ม.2 อีกรอบ
สรุปบทนี้ใน 1 ตาราง
รูปแบบ | สูตร |
|---|---|
ผลบวกกำลังสาม | |
ผลต่างกำลังสาม | |
ดีกรีสูงกว่าสาม | ดึงตัวร่วม จัดกลุ่ม หรือมองเป็นกำลังสอง/กำลังสามของพจน์ |
1ทบทวนเครื่องมือจาก ม.2
ดึงตัวร่วม:
ผลต่างกำลังสอง:
กำลังสองสมบูรณ์:
แยกเป็นสองวงเล็บ
x² + 5x + 6
ทุกคู่ข้างล่างคูณกันได้ 6 แตะลองว่าคู่ไหนบวกกันได้ 5
แตะคู่ใดคู่หนึ่ง แล้วดูพื้นที่ (x + p)(x + q)
x² + 5x + 6 หาจำนวนสองจำนวนที่คูณกันได้ 6 และบวกกันได้ 5 คือ 2 กับ 3 ดังนั้น x² + 5x + 6 = (x + 2)(x + 3)
2ผลบวกและผลต่างของกำลังสาม
เทคนิคจำเครื่องหมาย "สมตรงข้ามบวก"
สม: วงเล็บแรกเครื่องหมายเหมือนโจทย์
ตรงข้าม: พจน์กลาง ในวงเล็บหลังเครื่องหมายตรงข้าม
บวก: พจน์สุดท้าย เป็นบวกเสมอ
วงเล็บแรกเครื่องหมายเหมือนโจทย์ พจน์กลางของวงเล็บหลังเครื่องหมายตรงข้าม พจน์สุดท้ายเป็นบวกเสมอ
8x³ − 125 = (2x)³ − 5³ เป็นผลต่างของกำลังสาม แยกได้ (2x − 5)(4x² + 10x + 25) ลองแทน x = 3 ข้างซ้ายได้ 91 ข้างขวาได้ 1 × 91 = 91 เท่ากัน
วงเล็บหลัง มักแยกต่อไม่ได้แล้ว (อย่าสับสนกับกำลังสองสมบูรณ์ที่พจน์กลางเป็น )
กำลังสามที่ควรจำ
ตัวอย่าง
ลองคิดก่อนเลื่อนลง: แยกตัวประกอบได้อย่างไร?
ครับ ตรวจได้โดยแทน ข้างซ้ายได้ 7 ข้างขวาได้
ดึงตัวร่วมก่อน
พจน์ที่เป็นพหุนาม
วงเล็บแรกเครื่องหมายเหมือนโจทย์ พจน์กลางของวงเล็บหลังเครื่องหมายตรงข้าม พจน์สุดท้ายเป็นบวกเสมอ
x³ + 27 = x³ + 3³ เป็นผลบวกของกำลังสาม แยกได้ (x + 3)(x² − 3x + 9) ลองแทน x = 2 ข้างซ้ายได้ 35 ข้างขวาได้ 5 × 7 = 35 เท่ากัน
3การแยกตัวประกอบของพหุนามที่มีดีกรีสูงกว่าสาม
หลักการคือ จัดรูปให้กลายเป็นแบบที่รู้จัก
มองเป็นผลต่างกำลังสอง
ต้องแยกจนแยกต่อไม่ได้ ยังแยกได้ ส่วน แยกต่อไม่ได้
มองเป็นพหุนามดีกรีสองของ
วิธีคิด: ให้ ได้ แล้วแทน กลับ
มองเป็นผลต่างกำลังสาม
เริ่มจากผลต่างกำลังสองก่อน จะแยกได้ครบง่ายกว่า ถ้าเริ่มจากกำลังสาม จะเจอ ซึ่งต้องใช้เทคนิคด้านล่าง
เติมพจน์ให้เป็นกำลังสองสมบูรณ์
บางข้อต้องบวกแล้วลบพจน์เดียวกัน เพื่อให้เกิดกำลังสองสมบูรณ์ แล้วใช้ผลต่างกำลังสอง
จัดกลุ่ม
ลองคิดก่อนเลื่อนลง: ตรวจคำตอบของ ด้วยการแทน ได้อย่างไร?
ข้างซ้ายได้ ข้างขวาได้ เท่ากันครับ
4ขั้นตอนแยกตัวประกอบที่ใช้ได้ทุกข้อ
ดึงตัวร่วมที่ทุกพจน์มีก่อน
นับจำนวนพจน์ แล้วเลือกวิธีตามตารางด้านล่าง
ตรวจทุกวงเล็บว่ายังแยกต่อได้ไหม
ตรวจคำตอบโดยคูณกลับ
จำนวนพจน์ | วิธีที่ลองก่อน |
|---|---|
2 พจน์ | ผลต่างกำลังสอง หรือผลบวก/ผลต่างกำลังสาม |
3 พจน์ | กำลังสองสมบูรณ์ หรือแยกแบบ (อาจมองตัวแปรเป็น ) |
4 พจน์ขึ้นไป | จัดกลุ่ม |
จุดที่นักเรียนพลาดบ่อย
เขียน ซึ่งผิด
ใส่พจน์กลางในวงเล็บหลังเป็น
แยก แล้วหยุดที่ ทั้งที่ยังแยกต่อได้
พยายามแยก หรือ ต่อ ทั้งที่แยกต่อไม่ได้แล้ว
