ทายก่อน: คิดในใจได้ใน 3 วินาทีไหม? ได้ครับ เขียนเป็น ทางลัดนี้คือการแยกตัวประกอบพหุนามดีกรีสองที่เรียนในบทนี้
การแยกตัวประกอบของพหุนาม คือการเขียนพหุนามให้อยู่ในรูปการคูณของตัวประกอบตั้งแต่สองพหุนามขึ้นไป โดยแต่ละตัวประกอบหารพหุนามที่กำหนดได้ลงตัว เช่น บทนี้เรียนใน ม.2 เทอม 2 มี 4 วิธี คือ ใช้สมบัติการแจกแจง แยก กำลังสองสมบูรณ์ และผลต่างของกำลังสอง ใช้ต่อทันทีในบทสมการกำลังสอง ม.3
สวัสดีครับ นี่พี่ๆ คณิตคลิกเดียว
บทนี้คือเครื่องมือที่ใช้ยาวไปถึง ม.6 ฝึกให้มือไวตั้งแต่ตอนนี้ จะช่วยทุ่นเวลาในข้อสอบได้เยอะมากครับ
สรุปบทนี้ใน 1 ตาราง
รูปแบบ | สูตร |
|---|---|
ดึงตัวร่วม (สมบัติการแจกแจง) | |
ดีกรีสองตัวแปรเดียว | เมื่อ และ |
กำลังสองสมบูรณ์ | และ |
ผลต่างของกำลังสอง |
ลำดับที่ควรลองทุกครั้ง: ดึงตัวร่วมก่อน แล้วค่อยดูว่าเข้ารูปแบบไหน
ใบที่ 1 / 10
x² − 49
แตะสูตรด้านล่าง
ใบนี้ใช้ ผลต่างกำลังสอง
x² − 49 = (x + 7)(x − 7)
สองพจน์ เป็นกำลังสองทั้งคู่ แล้วลบกัน
a² − b² = (a + b)(a − b)
บัตรคำ 10 ใบ ดูพหุนามแล้วเลือกว่าใช้สูตรไหนแยกตัวประกอบ: ดึงตัวร่วม ab + ac = a(b + c) / คูณได้หลัง บวกได้กลาง x² + bx + c = (x + p)(x + q) เมื่อ pq = c, p + q = b / กำลังสองสมบูรณ์ a² ± 2ab + b² = (a ± b)² / ผลต่างกำลังสอง a² − b² = (a + b)(a − b)
1แยกตัวประกอบโดยใช้สมบัติการแจกแจง
หาตัวร่วมของทุกพจน์ แล้วดึงออกมา
3x(2x + 3) = 6x² + 9x
ได้แผ่น x² ทั้งหมด 6 แผ่น และแผ่น x 9 แผ่น
3x(2x + 3) คือพื้นที่สี่เหลี่ยมกว้าง 3x ยาว 2x + 3 แบ่งได้ 6 แผ่น x² และ 9 แผ่น x จึงได้ 6x² + 9x
ตัวร่วมไม่จำเป็นต้องเป็นพจน์เดียว เป็นวงเล็บทั้งก้อนก็ได้
ในบทนี้พหุนามมีสัมประสิทธิ์และค่าคงตัวเป็นจำนวนเต็ม ให้ดึง ห.ร.ม. ของสัมประสิทธิ์ออกมาด้วย แล้วแยกต่อจนแยกไม่ได้อีก จึงเรียกว่า แยกตัวประกอบได้สมบูรณ์ เช่น
2แยกตัวประกอบพหุนามดีกรีสองตัวแปรเดียว
กรณี
หาจำนวนสองจำนวน และ ที่ คูณกันได้ และบวกกันได้
ตัวอย่าง:
คูณกันได้ 6 บวกกันได้ 5 คือ 2 กับ 3
ดังนั้น
ตัวอย่าง:
คูณกันได้ −15 บวกกันได้ −2 คือ 3 กับ −5
ดังนั้น
x² + x − 12
ทุกคู่ข้างล่างคูณกันได้ −12 แตะลองว่าคู่ไหนบวกกันได้ 1
แตะคู่ใดคู่หนึ่ง แล้วดูพื้นที่ (x + p)(x + q)
x² + x − 12 หาจำนวนสองจำนวนที่คูณกันได้ −12 และบวกกันได้ 1 คือ −3 กับ 4 ดังนั้น x² + x − 12 = (x − 3)(x + 4)
กรณี เมื่อ
ลองจับคู่ตัวประกอบของ และ แล้วตรวจพจน์กลาง
ตัวอย่าง:
ลอง
พจน์กลาง: ตรง
ดังนั้น
ตรวจคำตอบทุกครั้งด้วยการคูณกลับ
ลองคิดก่อนเลื่อนลง: แยกตัวประกอบได้ไหม?
ไม่ได้ครับ จำนวนเต็มที่คูณกันได้ 1 มีแค่ ซึ่งบวกกันได้ 2 และ ซึ่งบวกกันได้ −2 ไม่มีคู่ไหนบวกกันได้ 1
พหุนามที่แยกไม่ได้
บางพหุนามแยกเป็นผลคูณของพหุนามดีกรีหนึ่งที่มีสัมประสิทธิ์เป็นจำนวนเต็มไม่ได้ เช่น เพราะไม่มีจำนวนเต็มคู่ไหนคูณกันได้ 1 และบวกกันได้ 1
3กำลังสองสมบูรณ์
วิธีจับ: พจน์หน้าและพจน์หลังเป็นกำลังสอง และพจน์กลางเท่ากับ (รากของพจน์หน้า) (รากของพจน์หลัง)
x² + 6x + 6
มุมต้องใช้แผ่นหน่วย 3 × 3 = 9 แผ่น มีอยู่ 6 แผ่น
x² + 6x + 6: แผ่น x² หนึ่งแผ่น แถบ 3x สองแถบ และแผ่นหน่วย 6 แผ่น มุมที่ต้องเติมมีที่ว่าง 3 × 3 = 9 ช่อง ขาด 3 แผ่น จึงไม่เป็นกำลังสองสมบูรณ์
ตัวอย่าง: มี และ พจน์กลาง ตรง ดังนั้นเท่ากับ
ตัวอย่าง:
4ผลต่างของกำลังสอง
ตัวอย่าง:
ดึงตัวร่วมก่อน
กับ ในสูตรจะเป็นพหุนามทั้งก้อนก็ได้ เช่น
7² − 3² = 49 − 9 = 40
สี่เหลี่ยมจัตุรัสด้าน 7 ตัดมุมจัตุรัสด้าน 3 ออก เหลือ 49 − 9 = 40 ตัดแถบกว้าง 4 ไปต่อข้าง จะได้สี่เหลี่ยมผืนผ้า 10 × 4 = 40 จึงได้ a² − b² = (a + b)(a − b)
ใช้คิดเลขในใจได้ด้วย เช่น
ระวัง: ไม่ใช่ผลต่างของกำลังสอง แยกแบบนี้ไม่ได้
จุดที่นักเรียนพลาดบ่อย
ไม่ดึงตัวร่วมก่อน แล้วแยกไม่ออก หรือแยกไม่สุด
เครื่องหมายผิด เช่น หาจำนวนที่คูณกันได้ −15 แต่เลือก −3 กับ 5 ทำให้พจน์กลางเป็น
แยก เป็น ซึ่งผิด
ไม่ตรวจคำตอบด้วยการคูณกลับ
