ทายก่อน: ตอนเช้าอุณหภูมิ −3 องศา สายขึ้นมาอีก 5 องศา ตอนนี้กี่องศา? 2 องศาครับ การคิดแบบนี้ใช้จำนวนที่ติดลบได้ ซึ่งก็คือจำนวนเต็ม ม.1
จำนวนเต็ม ประกอบด้วยจำนวน 3 กลุ่ม คือ จำนวนเต็มบวก () ศูนย์ และ จำนวนเต็มลบ () บทนี้เรียนใน ม.1 เทอม 1 เป็นบทแรกของ ม.ต้น ครอบคลุมการบวก ลบ คูณ หาร จำนวนเต็ม และสมบัติของการบวกกับการคูณ
สวัสดีครับ นี่พี่ๆ คณิตคลิกเดียว
บทนี้เป็นฐานของทุกบทที่ตามมา ถ้าเครื่องหมายบวกลบยังสับสน สมการ ม.1 เทอม 2 จะพังทั้งบท เพราะฉะนั้นฝึกให้คล่องตั้งแต่ตอนนี้ครับ
สรุปบทนี้ใน 1 ตาราง
หัวข้อ | ต้องทำอะไรเป็น |
|---|---|
จำนวนเต็ม | แยกจำนวนเต็มบวก ลบ ศูนย์ วางบนเส้นจำนวน หาค่าสัมบูรณ์ |
การบวก | บวกจำนวนเต็มเครื่องหมายเหมือนกันและต่างกัน |
การลบ | เปลี่ยนการลบเป็นการบวกด้วยจำนวนตรงข้าม |
การคูณ | ใช้กฎเครื่องหมาย |
การหาร | ใช้กฎเครื่องหมายเดียวกับการคูณ |
สมบัติ | สลับที่ เปลี่ยนหมู่ แจกแจง และสมบัติของหนึ่งและศูนย์ |
1จำนวนเต็มและเส้นจำนวน
จำนวนเต็มประกอบด้วย 3 กลุ่ม
จำนวนเต็มบวก: (จำนวนนับ)
ศูนย์: 0 ไม่เป็นทั้งบวกและลบ
จำนวนเต็มลบ:
บนเส้นจำนวน ยิ่งอยู่ทางขวายิ่งมีค่ามาก ดังนั้น เพราะ −2 อยู่ทางขวาของ −5
จำนวนตรงข้ามและค่าสัมบูรณ์
จำนวนตรงข้าม ของ คือ เช่น จำนวนตรงข้ามของ 7 คือ −7 และจำนวนตรงข้ามของ −4 คือ 4
ค่าสัมบูรณ์ คือระยะห่างจาก 0 บนเส้นจำนวน จึงไม่เป็นลบ เช่น , ,
ลองคิดก่อนเลื่อนลง: กับ เท่ากันไหม?
เท่ากันครับ ทั้งคู่เท่ากับ 7 เพราะค่าสัมบูรณ์คือระยะห่างจาก 0 บนเส้นจำนวน ไม่สนว่าอยู่ทางซ้ายหรือขวา
เริ่มที่ -7 แล้วเดินไปทางขวา 7 ช่อง หยุดที่ 0 จึงได้ (-7) + 7 = 0
2การบวกจำนวนเต็ม
เครื่องหมายเหมือนกัน: เอาค่าสัมบูรณ์มาบวกกัน แล้วใส่เครื่องหมายเดิม
เครื่องหมายต่างกัน: เอาค่าสัมบูรณ์ที่มากลบค่าสัมบูรณ์ที่น้อย แล้วใส่เครื่องหมายตามตัวที่ค่าสัมบูรณ์มากกว่า ถ้าค่าสัมบูรณ์เท่ากัน ผลบวกเป็น 0 เช่น
เพราะ และ −12 มีค่าสัมบูรณ์มากกว่า
ลองเล่นเองบนเส้นจำนวน บวกด้วยจำนวนบวกให้เดินไปทางขวา บวกด้วยจำนวนลบให้เดินไปทางซ้าย
เริ่มที่ -3 แล้วเดินไปทางขวา 5 ช่อง หยุดที่ 2 จึงได้ (-3) + 5 = 2
3การลบจำนวนเต็ม
กฎเดียวที่ต้องจำ: ลบด้วยจำนวนใด เท่ากับบวกด้วยจำนวนตรงข้ามของจำนวนนั้น
ทำไมลบด้วยจำนวนลบถึงกลายเป็นบวก ลองคิดว่าการลบคือการ "เอาออก" ถ้ามีคนเอาหนี้ 10 บาทออกไปจากเรา เราก็รวยขึ้น 10 บาท
ลองดูบนเส้นจำนวน มีค่าเท่ากับ ลองเลื่อนจุดเริ่มต้นดูว่าผลเปลี่ยนยังไงครับ
เริ่มที่ 4 แล้วเดินไปทางขวา 3 ช่อง หยุดที่ 7 จึงได้ 4 − (-3) = 7
4การคูณจำนวนเต็ม
คูณค่าสัมบูรณ์ก่อน แล้วใส่เครื่องหมายตามกฎ
ตัวตั้ง | ตัวคูณ | ผลคูณ |
|---|---|---|
บวก | บวก | บวก |
ลบ | ลบ | บวก |
บวก | ลบ | ลบ |
ลบ | บวก | ลบ |
สรุปสั้น ๆ: เครื่องหมายเหมือนกันได้บวก ต่างกันได้ลบ
ทำไมลบคูณลบได้บวก ดูแบบรูปในตารางนี้ ตัวคูณลดลงทีละ 1 ผลคูณเพิ่มขึ้นทีละ 3 เสมอ พอตัวคูณติดลบ ผลคูณก็ต้องเพิ่มต่อไปจนเป็นบวก
ผลคูณ | ค่า |
|---|---|
−6 | |
−3 | |
0 | |
3 | |
6 |
จำนวนใดคูณ 0 ได้ 0 เสมอ
คูณหลายจำนวนที่ไม่มีตัวใดเป็น 0 ให้นับว่ามีจำนวนลบกี่ตัว ถ้าเป็นจำนวนคู่ ผลคูณเป็นบวก ถ้าเป็นจำนวนคี่ ผลคูณเป็นลบ เช่น เพราะมีจำนวนลบ 3 ตัว
ลองคิดก่อนเลื่อนลง: เป็นบวกหรือลบ?
เป็นลบครับ มีจำนวนลบ 3 ตัวซึ่งเป็นจำนวนคี่ ผลคูณคือ −24
5การหารจำนวนเต็ม
ใช้กฎเครื่องหมายเดียวกับการคูณ
6สมบัติของการบวกและการคูณจำนวนเต็ม
สมบัติ | การบวก | การคูณ |
|---|---|---|
การสลับที่ | ||
การเปลี่ยนหมู่ | ||
สมบัติของหนึ่งและศูนย์ | และ |
สมบัติการแจกแจง เชื่อมการคูณกับการบวกเข้าด้วยกัน
ถ้า แล้ว หรือ พูดอีกแบบคือ ถ้าผลคูณเป็นศูนย์ ต้องมีอย่างน้อยหนึ่งจำนวนเป็นศูนย์
ใช้สมบัติช่วยคิดเลขเร็ว
จุดที่นักเรียนพลาดบ่อย
คิดว่า เพราะดูแค่ตัวเลข ต้องดูตำแหน่งบนเส้นจำนวน
ลบลบแล้วลืมเปลี่ยนเป็นบวก เช่น ต้องได้ 7 ไม่ใช่ 1
ใช้กฎ "ลบคูณลบได้บวก" กับการบวก เช่น คิดว่า
หารด้วย 0 แล้วตอบว่าได้ 0
