ทายก่อน: รหัสไปรษณีย์เป็นตัวเลข แล้วนับเป็นข้อมูลเชิงปริมาณไหม? ไม่ใช่ครับ เอามาบวกหรือเฉลี่ยก็ไม่มีความหมาย มันคือข้อมูลเชิงคุณภาพ การจำแนกให้ถูกแบบนี้คือเรื่องหลักของประเภทของข้อมูล สถิติ ม.6
สถิติศาสตร์ คือศาสตร์ที่ว่าด้วยการเก็บรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ การนำเสนอ และการตีความข้อมูล เพื่อช่วยตัดสินใจภายใต้ความไม่แน่นอน บทนี้เรียนใน ม.6 คณิตเพิ่มเติม เทอม 2 เป็นบทพื้นฐานที่ปูคำศัพท์สำคัญ เช่น ประชากร ตัวอย่าง พารามิเตอร์ ค่าสถิติ และการแบ่งประเภทของข้อมูล
สวัสดีครับ นี่พี่ๆ คณิตคลิกเดียว
บทนี้แทบไม่มีการคำนวณ แต่ข้อสอบชอบถามให้ "จำแนก" ว่าข้อมูลนี้ประเภทไหน หรือค่านี้เป็นพารามิเตอร์หรือค่าสถิติ ถ้าแยกคำศัพท์ได้ชัด ได้คะแนนฟรีครับ
สรุปบทนี้ใน 1 ตาราง
หัวข้อ | ต้องทำอะไรเป็น |
|---|---|
สถิติศาสตร์ | บอกความหมายและกระบวนการทางสถิติ |
คำสำคัญ | แยกประชากรกับตัวอย่าง พารามิเตอร์กับค่าสถิติ และบอกตัวแปร |
ประเภทของข้อมูล | จำแนกตามแหล่งที่มา ระยะเวลาที่เก็บ และลักษณะของข้อมูล |
สถิติเชิงพรรณนาและเชิงอนุมาน | แยกได้ว่าการวิเคราะห์เป็นแบบใด |
1สถิติศาสตร์
กระบวนการทางสถิติเริ่มจาก
ตั้งคำถามทางสถิติ
เก็บรวบรวมข้อมูล
วิเคราะห์ข้อมูล
นำเสนอข้อมูล
ตีความและสรุปผล
ลองคิดก่อนเลื่อนลง: โพลถามความเห็นคน 1,000 คน แล้วสรุปว่า "คนทั้งประเทศส่วนใหญ่เห็นด้วย" เป็นขั้นไหนของกระบวนการ?
เป็นขั้นตีความและสรุปผลครับ และเพราะใช้ตัวอย่างสรุปไปถึงประชากร จึงเป็นสถิติศาสตร์เชิงอนุมาน ซึ่งจะเจอในหัวข้อที่ 4
2คำสำคัญในสถิติศาสตร์
คำ | ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
ประชากร | กลุ่มทั้งหมดที่ต้องการศึกษา | นักเรียน ม.6 ทุกคนในโรงเรียน |
ตัวอย่าง | ส่วนหนึ่งของประชากรที่เลือกมาศึกษา | นักเรียน ม.6 จำนวน 50 คนที่สุ่มมา |
พารามิเตอร์ | ค่าที่บอกลักษณะของประชากร | ส่วนสูงเฉลี่ยของนักเรียน ม.6 ทุกคน () |
ค่าสถิติ | ค่าที่คำนวณจากตัวอย่าง | ส่วนสูงเฉลี่ยของ 50 คนที่สุ่มมา () |
ตัวแปร | ลักษณะที่สนใจศึกษา ค่าเปลี่ยนไปตามหน่วยที่ศึกษา | ส่วนสูง เพศ คะแนนสอบ |
หลักจำ: Parameter คู่กับ Population, Statistic คู่กับ Sample
ข้อ 1 จาก 5 · ถูก 0
ค่าเฉลี่ยส่วนสูงของนักเรียน ม.6 ทุกคนในโรงเรียน
จัดแต่ละข้อเป็นพารามิเตอร์หรือค่าสถิติ ดูว่าค่านี้คำนวณจากกลุ่มทั้งหมดที่สนใจ (ประชากร) หรือจากส่วนที่เลือกมา (ตัวอย่าง) Parameter คู่กับ Population, Statistic คู่กับ Sample
3ประเภทของข้อมูล
ข้อมูลแบ่งได้ 3 แบบหลัก คือแบ่งตามแหล่งที่มา แบ่งตามระยะเวลาที่เก็บ และแบ่งตามลักษณะของข้อมูล ข้อมูลชุดเดียวจึงถูกเรียกได้หลายชื่อพร้อมกัน
แบ่งตามแหล่งที่มา
ข้อมูลปฐมภูมิ เก็บเองโดยตรง เช่น แจกแบบสอบถามเอง
ข้อมูลทุติยภูมิ มีผู้อื่นเก็บไว้แล้ว เช่น ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ
แบ่งตามระยะเวลาที่จัดเก็บ
ข้อมูลภาคตัดขวาง เก็บ ณ เวลาใดเวลาหนึ่ง จากหลายหน่วย เช่น รายได้ของแต่ละจังหวัดในปี 2568
ข้อมูลอนุกรมเวลา เก็บต่อเนื่องหลายช่วงเวลา เช่น ราคาทองคำรายเดือน
ข้อ 1 จาก 5 · ถูก 0
ราคาทองคำทุกเดือนตั้งแต่ปี 2560 ถึง 2568
จัดแต่ละข้อเป็นภาคตัดขวางหรืออนุกรมเวลา ดูว่าเก็บ ณ เวลาเดียวจากหลายหน่วย หรือเก็บเรื่องเดียวต่อเนื่องหลายช่วงเวลา
แบ่งตามลักษณะของข้อมูล
ข้อมูลเชิงคุณภาพ บอกลักษณะหรือประเภท เช่น เพศ กรุ๊ปเลือด สีที่ชอบ
ข้อมูลเชิงปริมาณ เป็นตัวเลขที่วัดหรือนับได้ และนำไปคำนวณได้มีความหมาย เช่น ส่วนสูง น้ำหนัก จำนวนพี่น้อง
ระวัง: ตัวเลขบางอย่างเป็นข้อมูลเชิงคุณภาพ เช่น เลขที่นั่ง รหัสไปรษณีย์ เบอร์โทรศัพท์ เพราะนำมาบวกหรือเฉลี่ยแล้วไม่มีความหมาย
ข้อ 1 จาก 6 · ถูก 0
กรุ๊ปเลือดของนักเรียน
จัดแต่ละข้อเป็นเชิงคุณภาพหรือเชิงปริมาณ ถามตัวเองว่าเอาค่านี้ไปบวกหรือเฉลี่ยแล้วมีความหมายไหม ถ้าไม่มี แม้จะเป็นตัวเลขก็เป็นข้อมูลเชิงคุณภาพ
4สถิติศาสตร์เชิงพรรณนาและเชิงอนุมาน
สถิติศาสตร์เชิงพรรณนาสรุปลักษณะของข้อมูลที่มีอยู่ ส่วนเชิงอนุมานใช้ข้อมูลจากตัวอย่างสรุปไปถึงประชากร
| เชิงพรรณนา | เชิงอนุมาน |
|---|---|---|
ทำอะไร | สรุปลักษณะของข้อมูลที่มีอยู่ | ใช้ข้อมูลตัวอย่างสรุปไปถึงประชากร |
ตัวอย่าง | ห้องนี้มีคะแนนเฉลี่ย 72 คะแนน | จากตัวอย่าง 500 คน คาดว่าคนไทยร้อยละ 60 ชอบกาแฟ |
จุดที่นักเรียนพลาดบ่อย
สลับพารามิเตอร์กับค่าสถิติ
จัดตัวเลขทุกชนิดเป็นข้อมูลเชิงปริมาณ
สับสนข้อมูลภาคตัดขวางกับอนุกรมเวลา
สรุปถึงประชากรจากการพรรณนาข้อมูลตัวอย่าง โดยไม่ได้ใช้วิธีเชิงอนุมาน
คำถามที่พบบ่อยเรื่องสถิติศาสตร์และประเภทของข้อมูล
ประชากรกับตัวอย่างต่างกันยังไง
ประชากรคือกลุ่มทั้งหมดที่ต้องการศึกษา ส่วนตัวอย่างคือส่วนหนึ่งของประชากรที่เลือกมาศึกษาจริง เพราะการเก็บข้อมูลจากประชากรทั้งหมดมักใช้เวลาและค่าใช้จ่ายสูง
พารามิเตอร์กับค่าสถิติต่างกันยังไง
พารามิเตอร์คือค่าที่บอกลักษณะของประชากร เช่น μ ส่วนค่าสถิติคือค่าที่คำนวณจากตัวอย่าง เช่น x̄ จำง่าย ๆ ว่า Parameter คู่กับ Population และ Statistic คู่กับ Sample
ข้อมูลเชิงคุณภาพกับเชิงปริมาณต่างกันยังไง
ข้อมูลเชิงคุณภาพบอกลักษณะหรือประเภท เช่น เพศ สีที่ชอบ ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณเป็นตัวเลขที่นำไปคำนวณได้มีความหมาย เช่น ส่วนสูง ตัวเลขอย่างรหัสไปรษณีย์เป็นข้อมูลเชิงคุณภาพ
ข้อมูลปฐมภูมิกับทุติยภูมิคืออะไร
ข้อมูลปฐมภูมิคือข้อมูลที่ผู้ศึกษาเก็บเองโดยตรง ส่วนข้อมูลทุติยภูมิคือข้อมูลที่มีผู้อื่นเก็บและรวบรวมไว้แล้ว
บทนี้เรียนตอนไหน
เรียนในรายวิชาเพิ่มเติมคณิตศาสตร์ ม.6 ภาคเรียนที่ 2 บทที่ 1 ต่อด้วยการวิเคราะห์และนำเสนอข้อมูลเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ
